Egzoz Emisyon Ölçümü Nedir? Kaç Yılda Bir Yapılır, Nerede Alınır?
Birçok sürücü egzoz emisyon ölçümünü sadece araç muayenesine birkaç gün kala hatırlıyor. Sonra da aynı soru geliyor: “Bu ölçüm tam olarak nedir, benim araç için zorunlu mu, geçerli değilse ne olur?” Aslında konu düşündüğünden daha önemli. Çünkü geçerli bir egzoz emisyon ölçümü yoksa araç muayenede ağır kusurlu sayılabiliyor; ayrıca ölçüm yaptırmamak çevre mevzuatı açısından da yaptırım riski doğurabiliyor. TÜVTÜRK de geçerli ölçüm yoksa aracın muayenede ağır kusurlu değerlendirileceğini açıkça belirtiyor.
Egzoz emisyon ölçümü nedir?
Egzoz emisyon ölçümü, motorlu taşıtın egzozundan çıkan gazların mevzuatta belirlenen sınır değerlere uygun olup olmadığının kontrol edilmesidir. Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği’ne göre ölçümler, Egzoz Gazı Emisyon Ölçümü Takip Sistemi üzerinden yürütülür ve sonuçların TS 13231 Standardındaki sınır değerlere uygun olması gerekir.
Hangi araçlar için zorunlu?
TÜVTÜRK’ün resmi bilgisine göre egzoz emisyon ölçüm periyotları araç tipine göre değişir. Hususi ve resmi otomobiller için ilk üç yaş sonunda ve sonrasında iki yılda bir, diğer motorlu taşıtlar için ise ilk bir yaş sonunda ve sonrasında yılda bir ölçüm gerekir.
Hangi araçlar muaf?
Yönetmeliğe göre bazı araçlar egzoz gazı emisyon ölçümüne tabi değildir. Bunlar arasında iş makineleri, traktörler, iki/üç/dört tekerlekli motosikletler ve mopetler, elektrikli ve hibrit elektrikli taşıtlar, hidrojen yakıtlı taşıtlar, havaalanlarında özel kullanıma sahip plakasız taşıtlar ve model yılı 1979 ve öncesi dizel motorlu taşıtlar yer alır.
Egzoz ölçümü nerede yapılır?
TÜVTÜRK’ün resmi sayfasına göre egzoz gazı emisyon ölçümü tüm sabit TÜVTÜRK araç muayene istasyonlarında yaptırılabilir. Resmî içerikte ayrıca hizmetin yetkilendirilmiş gezici istasyonlarda da sunulduğu, e-Devlet dışında ölçüm istasyonu listesinin Bakanlığın sisteminde görülebildiği belirtiliyor.
Randevu gerekiyor mu?
Genelde hayır. TÜVTÜRK’ün SSS içeriğinde egzoz emisyon muayenesi için randevu alınmasına gerek olmadığı belirtiliyor. Ana sayfada da egzoz emisyon ölçümünün istasyonlarda randevu almadan yaptırılabildiği vurgulanıyor.
Ölçüm geçerli mi, nasıl sorgulanır?
Bunu e-Devlet üzerinden kontrol etmek mümkün. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Egzoz Gazı Emisyon Ölçümü Sorgulama hizmeti; aracın ölçümünün geçerlilik durumu, tarihi ve sonucunu sorgulamaya imkân veriyor. Yönetmelikte de taşıt sahibinin ölçüm tarihini ve geçerlilik süresini e-Devlet üzerinden takip edebileceği belirtiliyor.
Geçerli ölçüm yoksa ne olur?
İki kritik sonuç var. Birincisi, TÜVTÜRK’e göre geçerli egzoz emisyon ölçümü olmayan araç muayenede ağır kusurlu kabul edilir. İkincisi, ölçüm yaptırmamak ya da standartlara aykırı emisyona neden olmak çevre mevzuatı kapsamında idari para cezası riski doğurur; bu denetimlerin Egzoz Gazı Emisyon Ölçümü Takip Sistemi üzerinden ve trafik zabıtasıyla birlikte yapılabildiği yönetmelikte yer alıyor.
Ölçüm sonucu uygun çıkmazsa ne olur?
Yönetmeliğe göre ölçüm sonucu sınır değerlere uygun çıkmazsa, araç sahibi bakım ve onarım yaptırıp 30 gün içinde ölçümü yeniden yaptırmak zorundadır. Aynı istasyonda, ilk ölçümden sonra yapılacak en fazla 2 ölçüm için ayrıca ücret alınmaz; ama başka bir yetkili istasyonda tekrar ölçüm istenirse yeniden ücret ödenir.
LPG’li veya çift yakıtlı araçlarda durum farklı mı?
Evet, küçük ama önemli bir fark var. Yönetmeliğe göre çift yakıt kullanan motorlu taşıtlarda egzoz emisyon ölçümü her iki yakıta göre yapılır; ancak tek bir ölçüm ücreti alınır. Yani benzin/LPG kullanan araçlarda sadece tek taraftan bakılmıyor.
Ölçüm ücreti nasıl belirlenir?
Ücret, istasyonun keyfine göre değişmez. Yönetmelik, egzoz gazı emisyon ölçüm bedellerinin her yıl Bakanlıkça belirlendiğini ve Bakanlıkça belirlenen ücretten farklı bir ücret talep edilemeyeceğini söylüyor. Ayrıca ücret bilgisinin istasyon içinde görülebilir şekilde asılması zorunlu. TÜVTÜRK’ün fiyat sayfası da egzoz emisyon ücretinin ilgili Bakanlık tarafından belirlendiğini hatırlatıyor.
Ölçüm raporu gerekli mi?
Yönetmelikte taşıt sahibinin ölçüm raporunu araçta bulundurması ve istenildiğinde denetim yetkilisine ibraz etmesi gerektiği yazıyor. Pratikte dijital sorgulama çok kolaylaştığı için birçok kişi bunu unutuyor; ama mevzuat tarafında ibraz yükümlülüğü hâlâ açıkça yer alıyor.
Sürücülerin en çok yaptığı 5 hata
1) Sadece muayene gününde hatırlamak
Bu en yaygın hata. Çünkü geçerli ölçüm yoksa araç doğrudan ağır kusura düşebiliyor.
2) Kendi aracının periyodunu yanlış bilmek
Hususi otomobille ticari/diğer motorlu taşıtların periyotları aynı değil. Biri iki yılda bir, diğeri yılda bir olabilir.
3) “Elektrikli araçta da aynı işlem var” sanmak
Yönetmelikte elektrikli ve hibrit elektrikli taşıtlar ile hidrojen yakıtlı taşıtların muaf olduğu açıkça yazıyor.
4) Başarısız ölçümden sonra ücretsiz tekrar hakkını bilmemek
Aynı istasyonda 30 gün içindeki en fazla iki tekrar için yeniden ücret ödenmiyor.
5) Yetkisiz yerde ölçüm yaptırmaya çalışmak
Resmî sistem yetkili istasyonlarla çalışıyor; Bakanlığın istasyon listesi ve TÜVTÜRK altyapısı bu yüzden önemli.
Sonuç
Egzoz emisyon ölçümü, “muayene öncesi küçük bir formalite” değil. Araç tipine göre düzenli aralıklarla yapılması gereken, sonucu e-Devlet’ten sorgulanabilen ve geçerli değilse hem muayene sonucunu hem de ceza riskini etkileyebilen bir işlem. En güvenli yol şu: periyodunu bil, geçerliliği e-Devlet’ten kontrol et, yetkili istasyonda ölçüm yaptır ve sonucu son güne bırakma.
Sık Sorulan Sorular
Egzoz emisyon ölçümü kaç yılda bir yapılır?
Hususi ve resmi otomobillerde ilk üç yaş sonunda ve sonra iki yılda bir; diğer motorlu taşıtlarda ilk bir yaş sonunda ve sonra yılda bir yapılır.
Egzoz emisyon ölçümü için randevu gerekir mi?
Hayır. TÜVTÜRK’e göre egzoz emisyon ölçümü için randevu alınmasına gerek yoktur.
Geçerli ölçüm yoksa muayeneden kalınır mı?
Evet. TÜVTÜRK, geçerli egzoz emisyon ölçümü olmayan aracın muayenede ağır kusurlu değerlendirileceğini belirtiyor.
Hangi araçlar egzoz ölçümünden muaf?
İş makineleri, traktörler, iki/üç/dört tekerlekli motosikletler ve mopetler, elektrikli ve hibrit elektrikli taşıtlar, hidrojen yakıtlı taşıtlar, bazı plakasız havaalanı araçları ve 1979 model yılı ve öncesi dizel taşıtlar muaf.
Ölçüm sonucum uygun çıkmazsa tekrar ücret öder miyim?
Aynı istasyonda, ilk ölçümden sonra 30 gün içinde yapılacak en fazla iki tekrar için ayrıca ücret ödemezsin. Başka istasyona gidersen yeniden ücret alınabilir.